Alimlər Uqandada malyariya yaradan plazmodiumun dərmanlara qarşı yeni davamlılıq mexanizmini ortaya çıxarıb. Tədqiqat nəticələrinə görə, PX1 genindəki əvvəl məlum olmayan mutasiyalar bəzi ştammlarda dərmanlara təsirə davamlılığı təmin edir.
Müayinə edilən 150-dən çox müalicə nəticə verməmiş pasiyentin qan nümunələrinin DNT analizi PX1 genində beş ayrı mutasiya aşkar edib. Laboratoriya eksperimentləri göstərib ki, bu dəyişikliklər artemisinin, lumefantrin və digər müasir antimalyariya preparatlarına qarşı müqaviməti bir neçə dəfə artırır.
Əvvəllər malyariya müqavimətinin əsas genetik göstəricisi kimi KELCH13 geni qəbul olunurdu. Yeni tapıntılar isə göstərir ki, plazmodium başqa genetik mexanizmlərlə də dərmanlara davamlılıq qazana bilər.
Alimlər yeni variantların yayılmasının nə dərəcədə geniş olduğunu müəyyən etmək üçün 2004–2024-cü illər arasında Uqandada toplanmış təxminən 1,5 min plazmodium nümunəsini təhlil ediblər. Analizə əsasən PX1 mutasiyaları 2000-ci illərin ortalarında yaranıb və sonradan sürətlə yayılmağa başlayıb; hazırda tədqiq edilən ştammların təxminən yarısında bu mutasiyalar mövcuddur.
Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, belə variantların genişlənməsi mövcud müalicə sxemlərinin effektivliyini azalda, malyariya nəzarətini çətinləşdirə və ağır halların sayının artmasına gətirib çıxara bilər. Nəticələr davamlı infeksiya formalarını aşkar edə bilən yeni dərmanlar və diaqnostika üsullarının hazırlanmasının zəruriliyini ortaya qoyur.
Malyariya, xüsusilə Saxaradan cənubda Afrika ölkələri üçün hələ də əsas infeksion problemlərdən biridir. Plazmodiumun dərmanlara davamlı variantlarının sürətlə yayılması xəstəliklə mübarizənin çətinləşməsi və ağırlaşdırılması riskini artırır.
